Alternatywa dla likwidacji majątku i szansa na ocalenie domu
Postępowanie o ogłoszenie upadłości konsumenckiej kojarzy się niemal wyłącznie z jednym scenariuszem: syndyk przejmuje i sprzedaje cały majątek dłużnika, a uzyskane środki przekazuje wierzycielom. Jest to tzw. ścieżka likwidacyjna. Mało kto wie, że Prawo upadłościowe przewiduje również alternatywną, choć rzadziej stosowaną, drogę – zawarcie układu z wierzycielami w ramach upadłości konsumenckiej. To narzędzie, które w odpowiednich okolicznościach może pozwolić na oddłużenie przy jednoczesnym zachowaniu kluczowych składników majątku, takich jak dom czy mieszkanie.
Czym jest układ w upadłości konsumenckiej?
Układ to, najprościej mówiąc, porozumienie między dłużnikiem a większością jego wierzycieli co do sposobu i zakresu spłaty zadłużenia. Jest to rozwiązanie o charakterze restrukturyzacyjnym, a nie likwidacyjnym. Zamiast sprzedaży całego majątku, dłużnik zobowiązuje się do realizacji uzgodnionego planu spłaty, który może zakładać np.:
- Rozłożenie długów na raty.
- Odroczenie terminów płatności.
- Częściowe umorzenie zobowiązań.
- Sprzedaż tylko niektórych składników majątku.
Celem jest takie ukształtowanie spłat, aby były one realne do wykonania dla dłużnika, a jednocześnie bardziej korzystne dla wierzycieli niż to, co otrzymaliby w scenariuszu pełnej likwidacji.
Kto i kiedy może złożyć wniosek o zawarcie układu?
Wniosek o otwarcie postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli może złożyć wyłącznie dłużnik (konsument). Może to zrobić na dwóch etapach:
- Razem z wnioskiem o ogłoszenie upadłości: Już na samym początku dłużnik sygnalizuje, że chce dążyć do porozumienia z wierzycielami.
- W toku trwającego już postępowania upadłościowego: Nawet jeśli sąd ogłosił upadłość na zasadach ogólnych (likwidacyjnych), dłużnik wciąż może złożyć wniosek o otwarcie procedury układowej.
Aby sąd przychylił się do wniosku, dłużnik musi uprawdopodobnić, że jest w stanie pokryć koszty postępowania układowego oraz realizować przyszły układ (np. posiada stałe źródło dochodu).
Jak przebiega procedura?
- Przygotowanie propozycji układowych: Dłużnik, najczęściej przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika, przygotowuje propozycje dla wierzycieli, określając, w jaki sposób zamierza ich spłacić.
- Zwołanie zgromadzenia wierzycieli: Sąd zwołuje zgromadzenie, na którym wierzyciele głosują nad przedstawionymi propozycjami.
- Głosowanie: Do przyjęcia układu potrzebna jest podwójna większość. Musi za nim zagłosować większość wierzycieli, którzy oddali ważny głos, a jednocześnie muszą oni reprezentować co najmniej 2/3 sumy wszystkich wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom.
- Zatwierdzenie przez sąd: Jeśli układ zostanie przyjęty przez wierzycieli, musi go jeszcze zatwierdzić sąd, który bada jego zgodność z prawem i słuszne interesy wierzycieli.
- Realizacja układu: Po zatwierdzeniu układu, dłużnik przystępuje do jego realizacji zgodnie z harmonogramem. Nad wykonaniem układu czuwa wyznaczony przez sąd nadzorca.
Układ a zachowanie nieruchomości
Największą zaletą układu jest możliwość ocalenia majątku. Propozycje układowe mogą wprost zakładać, że dłużnik zachowa własność swojego domu lub mieszkania, a wierzyciele zostaną zaspokojeni z jego bieżących dochodów w ramach długoterminowego planu spłaty. Jest to często argument, który przekonuje wierzycieli, gdyż regularne spłaty mogą w ostatecznym rozrachunku dać im więcej niż jednorazowa, ale często niska kwota z licytacji komorniczej.
Podsumowanie
Układ w upadłości konsumenckiej to rozwiązanie dla aktywnych dłużników, którzy posiadają stałe dochody i chcą walczyć o zachowanie swojego majątku. Jest to procedura bardziej skomplikowana i wymagająca od dłużnika większego zaangażowania niż standardowa upadłość. Jednak korzyści płynące z uratowania rodzinnego domu i uniknięcia pełnej likwidacji majątku są często bezcenne.