Co z długami współmałżonka?
Decyzja o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej przez jednego z małżonków wywołuje fundamentalne skutki nie tylko dla niego samego, ale dla całej rodziny, zwłaszcza w sferze majątkowej. Najczęstszym ustrojem w polskich małżeństwach jest ustawowa wspólność majątkowa, co oznacza, że większość zgromadzonego majątku jest wspólna. Jak ogłoszenie upadłości wpływa na ten majątek i czy drugi z małżonków musi obawiać się odpowiedzialności za długi upadłego?
Powstanie rozdzielności majątkowej z mocy prawa
Z chwilą ogłoszenia upadłości jednego z małżonków, między nimi z mocy samego prawa powstaje ustrój rozdzielności majątkowej. Oznacza to koniec wspólności ustawowej. Wszystko, co małżonkowie nabędą po tej dacie, wchodzi już do ich majątków osobistych. To kluczowy moment, który porządkuje relacje majątkowe na przyszłość.
Co dzieje się z dotychczasowym majątkiem wspólnym?
Cały majątek, który do dnia ogłoszenia upadłości był objęty wspólnością ustawową, wchodzi do masy upadłości. Syndyk ma prawo zająć i zlikwidować wszystkie jego składniki (nieruchomości, samochody, oszczędności), aby zaspokoić wierzycieli upadłego małżonka.
Prawo małżonka do swojej części
Małżonek, który nie ogłosił upadłości, nie traci jednak wszystkiego. Przysługuje mu prawo do dochodzenia w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu udziału w majątku wspólnym. W praktyce oznacza to, że po sprzedaży wszystkich składników majątku wspólnego i spłaceniu wierzycieli, małżonek ma prawo do otrzymania części funduszy odpowiadającej wartości jego udziału (standardowo 1/2). Musi on jednak formalnie zgłosić tę wierzytelność syndykowi, tak jak każdy inny wierzyciel.
Odpowiedzialność za długi współmałżonka
Ogłoszenie upadłości przez jednego z małżonków nie zwalnia drugiego z odpowiedzialności za wspólne zobowiązania. Kluczowe jest, czy dług został zaciągnięty za zgodą obojga małżonków.
- Dług zaciągnięty za zgodą obojga małżonków: Wierzyciel może dochodzić spłaty zarówno od upadłego (w ramach postępowania upadłościowego), jak i od drugiego małżonka (w ramach zwykłej egzekucji komorniczej z jego majątku osobistego). Oddłużenie bankruta nie powoduje automatycznego umorzenia długu w stosunku do współdłużnika.
- Dług zaciągnięty bez zgody drugiego małżonka: Co do zasady, drugi małżonek nie odpowiada za takie zobowiązania swoim majątkiem osobistym.
Podział majątku przed upadłością – czy to dobre rozwiązanie?
Wielu małżonków, przewidując kłopoty finansowe, decyduje się na zawarcie umowy o rozdzielności majątkowej (intercyzy) i podział majątku. Należy jednak pamiętać, że taka umowa jest skuteczna wobec wierzycieli tylko wtedy, gdy została zawarta co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Czynności dokonane w krótszym terminie mogą zostać przez syndyka uznane za bezskuteczne.