Kiedy sąd może go orzec wobec upadłego?
Postępowanie upadłościowe, choć dotkliwe, ma na celu oddłużenie i umożliwienie nowego startu. Jednak w przypadku, gdy niewypłacalność przedsiębiorcy była wynikiem jego rażących zaniedbań lub celowych działań na szkodę wierzycieli, sąd może sięgnąć po jeden z najsurowszych środków przewidzianych w prawie – orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej. Jest to nie tylko sankcja finansowa, ale przede wszystkim osobista, uniemożliwiająca pełnienie kluczowych funkcji w biznesie przez wiele lat.
Czym jest zakaz prowadzenia działalności?
Jest to środek o charakterze prewencyjno-represyjnym, który polega na pozbawieniu osoby fizycznej prawa do:
- Prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub w ramach spółki cywilnej.
- Pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, członka komisji rewizyjnej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu.
Zakaz orzekany jest na okres od jednego do dziesięciu lat. Osoba objęta zakazem jest również wpisywana do Krajowego Rejestru Zadłużonych.
Kto może zostać objęty zakazem?
Zakaz może być orzeczony wobec:
- Osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą (JDG), która ogłosiła upadłość.
- Członków zarządu spółki z o.o. lub akcyjnej, która ogłosiła upadłość.
- Wspólników spółek osobowych ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia.
- Likwidatorów i faktycznych zarządców przedsiębiorstwa.
Przesłanki orzeczenia zakazu
Sąd może orzec zakaz, jeśli dłużnik (lub reprezentant dłużnika) ze swojej winy:
- Nie złożył w ustawowym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. Jest to najczęstsza przyczyna. Wina może być zarówno umyślna, jak i wynikać z rażącego niedbalstwa.
- Po ogłoszeniu upadłości nie wydał lub nie wskazał majątku, ksiąg rachunkowych, korespondencji lub innych ważnych dokumentów syndykowi.
- Ukrywał, niszczył lub obciążał majątek wchodzący w skład masy upadłości.
- W istotny sposób przyczynił się do powstania niewypłacalności, zwłaszcza poprzez trwonienie majątku przedsiębiorstwa.
Postępowanie w sprawie zakazu
Wniosek o orzeczenie zakazu może złożyć m.in. wierzyciel, syndyk, nadzorca sądowy, prokurator czy Prezes UOKiK. Postępowanie toczy się przed sądem upadłościowym. Sąd, orzekając o zakazie, bierze pod uwagę stopień winy oraz skutki działań danej osoby dla firmy i wierzycieli. Nawet jeśli przesłanki zostaną spełnione, sąd może odstąpić od orzeczenia zakazu, jeśli jest to uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.